|
|
Şizofreni
Şizofreni Nedir?
Şizofreni İçe kapanma, gerçeklere kayıtsızlık ve şahsiyet ikileşmesi, zihin
bölünmesi, İçe yönelik düşünce yapısının yerleşmesi şeklinde beliren bir
psikozdur. Şizofren kendine Özgü bir Dünya da yaşamakta, ilksel ve benmergezci
(egosantrik) bir düşünce yapısına sahip bulunmaktadır. Kendi iç dünyasına
yerleşmiş olan Şizofren Bir düşler aleminde yaşamaktadır. Bu hastalığa yakalanma
yaşı genellikle 15-35 yaşları arasındadır. Vakaların büyük bir kısmında kalıtsal
anıklık söz konusudur.
ŞİZOFRENİ TANISI NASIL KONUR ?
Şizofrenide görülen belirtiler başka psikiyatrik hastalıklarda da görülebilir.
Hiçbir belirti tek başına tanı koydurucu değildir. Tanı psikiyatri uzmanı
tarafından hastanın ruhsal muayenesi, hasta yakınları ile görüşme ve çoğu zaman
hastanın klinik izlenmesi sonucu konur.
Şizotipal kişilik bozukluğu, şizoaffektif bozukluk, bipolar duygulanım bozukluğu
şizofreni ile sıklıkla karışan bozukluklardır.
Bazı bedensel hastalıkların seyri sırasında da benzer belirtiler görülebilir, bu
nedenle ayırıcı tanıyı yapabilmek için fizik muayene ve kan tahlillerinin
yapılması gerekir.
Alkol ve madde bağımlılığı olan veya bazı ilaçları kullanan kişilerde de benzer
belirtiler olabilir. Hastanın öyküsünün alınması sırasında buna dikkat edilmeli
ve öyküde bu durumlardan bahsediliyorsa buna yönelik tetkiklerin yapılması
gerekmektedir.
ŞİZOFRENİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR
Şizofreni hastaları dünyayı değişik algılar. Normalde çevrede varolan uyaranlar
dışında olmayan sesler, hayaller, garip kokularla dış dünya karışık ve
anlaşılmazdır.
Bu ortamda hastalarda anksiyete artışı, heyecan ve korku sıktır. Bu duygular
genelde normal olmayan davranışlar sergilerler.
Şizofreninin ortaya çıkışı değişik şekillerde olabilir. Bazı hastalarda aniden
ortaya çıkabileceği gibi çoğu hastada sinsice yavaş yavaş gelişir. Yavaş seyir
gösteren şizofrenide başlangıçta dikkat toplama güçlüğü, toplumsal ilgiyi
kaybetme, içine kapanma, kendine bakımda azalma, dini uğraşılarda artma veya
kara sevdaya tutulma gibi belirgin olmayan ve ilk bakışta şizofreniyi
düşündürmeyen belirtiler görülebilir ve sıklıkla başka psikiyatrik hastalıklarla
karıştırılır. Bu başlangıç belirtilerinin ardından birkaç ay veya yıl içinde de
tüm belirtileri ile hastalık
ortaya çıkar. Hastalar sıklıkla garip davranışlar ve konuşmalar sergilerler.Gerçekte olmayan sesler işitmeye ve hayaller görmeye başlarlar. Bazı hastalarda garip pozisyonlarda uzun süre durma, bazılarında hiç hareket etmeksizin uzun süre sessiz kalma veya aşırı hareketlilik görülebilir. Yavaş seyir gösteren şizofreninin yanında hızlı seyir gösteren şizofreni de olabilir. Bu hastalarda ise belirtilerin çoğu bir arada aniden ortaya çıkar.Bazı hastalarda belirtiler hafif seyrederken bazılarında şiddetli semptomlar olabilir ve bu durumda hastaları kontrol etmek güçleşebilir. Şizofrenide görülen belirtiler iki başlık altında toplanır: pozitif belirtiler ve negatif belirtiler. Her hastada bu belirtilerin tümü bir arada görülmez.
Şizofreninin tipine göre belirti kümeleri de değişir. Örneğin paranoid şizofrenide şüphecilikle ilgili belirtiler baskındır. Paranoid şizofrenlerde sık görülen temalardan bazıları şunlardır: kendisine kötülük yapmak isteyen kişiler veya güçler vardır, bununla ilgili sesler işitmektedir, bu nedenle evde perdeleri kapatıp oturmakta, yemek yerken zehirlenme riski olduğunu düşünerek yemeği kendi önünde hazırlatmakta veya kendi yaptığı yemeği yemektedir. Odasına dinleme cihazları yerleştirilmiştir, bu nedenle odasında temkinli konuşmaktadır, eşi kendisini aldatmaktadır, v.b. Basit şizofrenide ise toplumsal çekilme, içine kapanma, sosyal aktivitelerde azalma, kendine bakımın düşmesi gibi belirtiler dışında fazla bulgu olmayabilir. Pozitif belirtilerde; şüphecilik, işitme varsanılar ve garip davranışlar sıktır.Hastalarda düşünce ve konuşmada kopukluk görülebilir.
Konuşurken konudan konuya atlama, içerik olarak bir anlam ifade etmeyen sözcükleri birbiri ardına sıralama sonucu dinleyenler tarafından bir anlam ifade etmeyen sözcük salatası dediğimiz içeriği boş, anlamsız ve karmaşık konuşma biçimi görülebilir. Bazen de hastalar kendileri kelime uydururlar, bu kelimeler kendilerince bir anlam ifade etmektedir.Aslında anlamsız gibi görülen konuşmaya dikkat edilirse çokta anlamsız olmadığı içeriğinin olduğu görülebilir. Bu konuşma biçimi kişinin çağrışımlarının hızlanması ile ilgilidir. Düşüncede bu hızlanmanın yanında duraklamalar da görülebilir.
Hastalar konuşurken ani duraklamalar, bloklar genelde buna bağlıdır. Düşünceler genelde çocuksu ve büyüseldir. Hastalarda gerçekle bağlantısı olmayan inanışlar görülebilir. Bu hastalarda görülen bazı düşüncelere şu örnekler verilebilir; telefonları dinlemekte, insanlar kendisini takip etmekte, herkes düşüncelerini bilmektedir, kötülük yapmak isteyen kişiler vardır, hatta ev içindeki yakınları bile kötülüğünü istemekte ve kendisine zarar vermek için planlar yapmaktadır,televizyondan mesajlar almakta, herkes kendisine manalı manalı bakmaktadır, iç organları parçalanmış ve yok olmuştur, telepatik güçleri vardır, uzaylılar kendisi ile bağlantı kurmaktadır v.b.
Gerçekle bağlantısı olmayan sesler işitilebilir. Bazen bu sesler bazı komutlar
vermekte, alay etmekte veya kötü sözler söylemektedir. Yine gerçekte olmayan
hayaller görülür.
Garip şekiller, korkunç yaratıklar olabilir. Hastalar bu ses ve görüntülerin
gerçekte olup olmadığını ayırt edemez. Çoğu zaman bunlardan rahatsız olurlar ve
korkarlar. Bunları kendi beyinlerinin bir ürünü olarak kabul etmez ve genelde
dışarıdan birileri tarafından yapıldığını düşünürler. Bazen bu seslere yanıt
verir, konuşmaya başlarlar veya görüntüleri takip ederler.Hastaların bu
hareketleri dışarıdan gözlendiğinde kendi kendine konuşuyormuş veya sabit bir
noktaya bakıyormuş gibi gelir.
Negatif belirtilerde; toplumsal çekilme, içine kapanma, ilgi ve istek
azlığı,kendine bakımda azalma, konuşma ve hareketlerde azalma gibi belirtiler
görülür.
Duygulanımda azalma görülür. Hastaların jest ve mimiklerinin azaldığı
görülür.Olaylara uygun tepkiler veremezler. Çoğu zaman yüzlerine maske giymiş
gibi tepkisiz bir görünüm sergilerler. Bazen de uygunsuz tepkiler verdikleri
görülür, ağlanacak
yerde güler veya gülünecek yerde ağlayabilirler. Genelde hareketler azalmıştır.
Harekete başlama güçlüğü görülür. İleri evrelerde hareketsiz uzun süre
durdukları görülebilir. Bu hareketsizliğin nedeni sıklıkla ileri derecede
kararsız kalmakla ilgilidir. Bazen bu uzun süreli hareketsizliğin ardından ani
beklenmeyen bir hareketlilik olabilir, hasta yaydan fırlamış ok gibi eyleme
geçebilir. Hastalar
toplumsal olaylara ilgi ve isteklerini genelde kaybederler. Toplumsal çekilme,
okul ve işe devam edememe, arkadaşlardan uzaklaşma, yalnız kalmayı tercih etme
sık görülür. Dikkat toplama güçlüğü vardır, hastalar bir konuya odaklanamazlar.
Şizofreni hastalarında saldırganlık sık görülen belirti değildir. Ancak
şizofreni belirtileri ortaya çıkmadan önce saldırgan kişiliği olanlarda hastalık
ortaya çıktıktan sonra saldırganlık görülebilmektedir. Bunun dışındaki hastalar
genelde içine kapanıktır. Şüpheciliği olan hastalar ilaç kullanmıyorlarsa
saldırgan olabilirler. Genelde aile içinde veya arkadaş ortamında saldırgan
davranışlar gösterirler. Yine alkol ve madde bağımlılığı olan şizofrenlerde
saldırganlık görülebilir. Şizofrenide intihar riski normal topluma göre
fazladır. Hastaların %10’unda intihar girişimi görülebilmektedir. Hangi hastanın
intihar edeceğini önceden kestirmek genelde güçtür.
|
İlişkili Reklamlar |
|
|
|