| Serotonin ve Psikiyatrik Bozukluklar |
Dr. Erhan CEYHUN
Monoamin Nörotransmitterler
Klasik çalışmalarda antidepressif ve antipsikotik ilaçların etki ettiği
sistemlerde monoamin yapısındaki nörotransmitterlerin bulunduğu gösterilmiş,
bunu takiben majör psikiyatrik hastalıkların etyolojisini açıklamaya yönelik
biyolojik teoriler ortaya çıkmaya başlamıştır.
A-Katekolaminler
· Dopamin
· Norepinefrin
· Epinefrin
B-Serotonin
C-Histamin
D-Asetilkolin
SEROTONİN
“Serotoninin birçok fonksiyonu olmasına rağmen bunların çok küçük bir bölümünü
bilmekteyiz. Bir nörotransmitterin bu denli geniş bir fonksiyonel yelpazeye
sahip olması insan zekasının gizemleri hakkında bize bilgi vermektedir.”
Bu cümleler serotonini ilk kez izole eden ve fonksiyonlarına dair ilk
spekülasyonları üreten I.H.Page tarafından 20 yıldan fazla bir süre önce
yazılmıştır.
1950’li yıllarda serotonin Gine domuzu üzerindeki kontraktil fonksiyonu ile
tanımlanmış olmasına rağmen, günümüzde birçok psikolojik fonksiyonun oluşumunda
önemli rolü olduğu bilinmektedir.
Serotonin ya da diğer adıyla 5.HT(5.-Hidroksitriptamin) esansiyel bir aminoasit
olan triptofandan sentezlenir. Serotonin sentezinin başlangıç ve hız kısıtlayıcı
enzimi triptofan hidroksilaz enzimidir. Kan triptofan seviyesi de beyindeki
serotonin sentezini etkilemektedir. Triptofan miktarı ne kadar çoksa beyinde
serotonerjik nöronlar tarafından sentezlenen serotonin miktarı artar.
Bu nedenle triptofan aminoasidinin fazlaca bulunduğu yiyecekler ile beslenme
sonucu serotoninin hemen orta derecedeki sedasyon etkisi ortaya çıkmaktadır.
Triptofanın hidroksilasyonu sonucu ortaya çıkan 5-Hidroksitriptofan, Aromatik
Aminoasit Dekarboksilaz enzimi ile hemen serotonine dönüşür ve sinaptik aralığa
boşalır. Postsinaptik reseptörler ile etkileşen serotonin dışında kalan sinaptik
aralıktaki serotonin, serotonerjik nöron terminaline geri alınır. Bu geri alımı
sağlayan reseptörlerin afinitesi oldukça yüksektir. Bu gerialınım Tofranil gibi
trisiklik, Fluoksetin gibi atipik antidepresifler ile potent bir şekilde inhibe
edilir.
Serotonerjik nöron terminaline alınan serotonin Monoamin Oksidaz-A (MAO-A)
enzimi ile katabolize edilir.