|
|
|
|
DEPREMİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ
DEPREMİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ İLE NASIL BAŞA
ÇIKILIR?
Büyük depremler, insanların başına aniden gelir ve herkesi sarsar. Bu türden bir
deprem felaketine maruz kalan bazı kişilerde, fiziksel bir yaralanma olmasa
bile, duygusal sorunlar ortaya çıkabilir. Doğal afetlere her insan çeşitli
türden tepkiler gösterir. Bu tepkiler tamamen normaldir. Bunların neler olduğunu
bilmenizin, olayın psikolojik etkilerinden daha çabuk kurtulmanıza yardımı
olacaktır.
Şiddetli depremden hemen sonra, tipik olarak bir şok tepkisi içine girebilirsiniz. Hatta bazı insanlarda şok o derece ağırdır ki, yüz ifadeleri olaydan hiç etkilenmemiş gibi donuklaşır. Bu durum, aslında yoğun ızdıraba karşı vücudunuzun verdiği normal bir tepkidir. Bir süre için kendinizi uyuşmuş, yaşamdan kopmuş gibi hissedebilirsiniz. Hatta olayın hiç olmadığını düşünebilirsiniz.
İlk şoktan sonra herkes aynı tepkileri göstermez. Aşağıda belirtilenler, böyle bir felaket durumuna karşı insanların gösterdikleri normal tepkilerdir:
• Korku, endişe, suçluluk, pişmanlık, öfke, karamsarlık, panik, çaresizlik ve
utanç gibi duygular çok derin ve yoğun yaşanır. Bu duygular sık sık değişebilir.
Kendinizi eskiye kıyasla daha sinirli hissedebilirsiniz. Bazı duygularda ani
iniş-çıkışlar olur. Endişeli, sinirli ya da karamsar olabilirsiniz.
• Düşünce ve davranışlarınız olayın etkisi altındadır. Olayla ilgili anılarınızı
tekrar tekrar anlatmak ihtiyacı duyarsınız. Yaşadıklarınız gözünüzün önünden
gitmez. Her an tekrar deprem olacakmış gibi hisseder, korku duyabilirsiniz.
Dikkatinizi yaptığınız işe vermekte ya da karar vermekte zorlanabilirsiniz.
Kafanız kolayca karışabilir. Hafızanızda problemler olabilir. Olan bitenlere
inanmakta güçlük çekebilirsiniz. Uykunuz, yeme düzeniniz ve iştahınız
bozulabilir. Ancak güçlü kalmak, yakınlarınıza ve çevrenize yardımcı olabilmek
için, elinizden geldiğince ve olanaklar elverdiğince iyi beslenmeniz ve
dinlenmeye çalışmanız gerektiğini unutmayın.
• Aynı felaketi yaşayan kişilerle sürekli olarak konuşma ihtiyacı
duyabilirsiniz. Ama zaman zaman da içinize kapanıp hiç konuşmadan sadece
düşünmek isteyebilirsiniz. Bunlar normaldir. Başka insanlarla sık sık
konuşmanızın, duygularınızı paylaşmanızın size yararı olacaktır. Çekinmeyin.
• Yoğun stresten ötürü vücudunuzda bazı belirtiler ortaya çıkabilir: Örneğin,
baş ağrıları, bulantı ve göğüs ağrısı olabilir. Daha önce sürekli tedavi
gerektiren tıbbi bir rahatsızlığınız varsa, şiddeti artabilir. Bu durumda tıbbi
yardıma başvurunuz.
Şu noktayı anlamak çok önemlidir: Aynı olaya herkes aynı tepkiyi göstermez. Bazı
insanlar hemen tepki gösterir, bazılarının tepkisi ise aylar, hatta yıllar
sonra, gecikmeli olarak ortaya çıkabilir. Bazılarının yaşadığı rahatsızlık
verici tepkiler uzun zaman sürer, bazı kişiler ise çok çabuk eski hallerine
dönerler.
Tepkiler zaman içinde de değişir. Bazıları olayın yaşandığı sırada çok
enerjiktirler ve sanki bu enerji sayesinde, olayla daha kolay başederler, ama
hemen sonra umutsuzluk ve karamsarlık yaşarlar.
MERAK ETMEYİN. ŞİMDİ SİZE İMKANSIZ GİBİ GÖRÜNSE DE, ZAMANLA BÜTÜN BUNLAR DÜZENE
GİRECEKTİR. MORALİNİZİ OLABİL-DİĞİNCE YÜKSEK TUTMAYA ÇALIŞIN.
Kendinize ve ailenize nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Duygusal olarak yeniden eskisi gibi sağlıklı bir duruma gelebilmeniz ve yaşamınızın kontrolünü yeniden ele geçirebilmeniz için yapabileceklerinizden bazıları şunlardır:
• Bu dönem, kuşkusuz yaşamınızın zor bir dönemidir. Toparlanmak ve kendinize
gelmek için zaman tanıyın. Kayıplarınız için yas tutmanız en doğal hakkınızdır.
Duygularınızda iniş çıkışlar olması normaldir. Kendinize karşı sabırlı olun.
• Bu olayı yaşayan herkes, sizin hissettiklerinize benzer şeyler hissetmektedir.
Onlarla dayanışma içinde olun, duygularınızı paylaşın.
• Alkol ve diğer uyuşturucu maddelerden uzak durun. Bunların yarardan çok zararı
olacaktır. Ancak, doktor tarafından verilen ilaçların kullanımı
aksatılmamalıdır.
• Kendinizi yapıcı bazı faaliyetlerle oyalayın. Bu oyalama çabaları, başkalarına
yardımcı olmak, şu anda olabildiğince hayatınızı düzene koymaya çalışmak ya da
çocuklarınızla daha yakından ilgilenmek biçiminde olabilir.
• Duygusal olarak yakın gelecekte de neler yaşayabileceğinizi öğrenmeye çalışın.
Bilgi edinin veya sağlık kuruluşlarının deprem için oluşturulmuş özel
birimlerine başvurun.
• Tekrar toparlanmak için sizin açınızdan en önemli olan ihtiyaçlarınızı ve
yapılması gereken işlerinizi sıraya koyun ve tek tek ele alın.
Çocuklar için neler yapmalı?
Bu depremden sonra yaşanan korku ve kaygı, özellikle çocuklar için çok zorlayıcıdır. Bazı çocuklar, daha küçük yaşlarda normal olan parmak emme, altını ıslatma gibi davranışlara geri dönebilirler. Kabuslar görebilir, yalnız yatmaktan korkabilirler. Okul başarıları etkilenebilir. Ayrıca daha sık öfke nöbeti gösterebilir ya da içlerine kapanıp, yalnız kalmak isteyebilirler.
Bu çocuklar için yapabileceğiniz bazı şeyler aşağıda sıralanmaktadır:
• Onlarla daha fazla zaman geçirin. Olaydan hemen sonraki günlerde çocuğunuz sizden ayrılmak istemeyebilir. Sık sık elinizi tutmak, kucağınızda oturmak, boynunuza sarılmak isteyebilir. Eteğinize yapışıp ayrılmayabilir. Her fırsatta sizinle konuşmak ister. Yatmak istemez. Bunlara göz yumun, anlayışlı davranın. Onlara dokunun, sarılın. Bu tür fiziksel temas çocukları çok rahatlatır.
• Gerginliklerini azaltmak için onlara oyun imkanları tanıyın. Resmi kurumların
açtığı çocuk merkezlerine gönderin. Buradaki oyun ve resim yapma faaliyetlerine
katılmalarını teşvik edin. Küçük çocuklar resim yaparak olayla ilgili
gerginliklerinden kurtulabilirler. Yaşadıklarını resme dökmeleri onlar için
yararlıdır.
• Daha büyük çocuklarınızın sizinle ayrıntılı konuşmalarına izin verin, duygu ve
düşüncelerini ifade etmeleri için onları destekleyin, yüreklendirin. Bu sayede
felaketle ilgili olarak kafalarındaki sorulara cevaplar bulabilirler ve
korkuları azalır. Sordukları soruları onların anlayabileceği biçimde cevaplamaya
çalışın. Sık sık onları sevdiğinizi, korkularını ve kaygılarını anladığınızı
gösterin. Yemek yemek, oynamak, uyumak gibi faaliyetleri mümkün olduğunca belli
saatlerde yapmalarını sağlamaya çalışın. Çocuklarınıza hayatın artık normale
dönmekte olduğu duygusunu vermeye çalışın.
UNUTMAYIN YALNIZ DEĞİLSİNİZ !
Psikolojik sorunlarınız daha sonraki haftalarda ve aylarda da devam ediyorsa,
size yardım edecek profesyonel insanlar ve kurumların mevcut olduğunu unutmayın.
Şu anda çok normal olan bu gerginlik ve korku haliniz çok uzun süre devam
ederse, mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurunuz.
Detaylı Bilgi İçin Aşağıdaki Siteleri Ziyaret Edebilirsiniz
|
|
|
|||
|